Eddie Weinstein

Eddie Weinstein – więzień T2

Eddie Weinstein

Eddie Weinstein (Jehuda Jakub Wajnsztajn) urodził się w 1924 roku w Łosicach. Niemcy po ataku na Polskę i zajęciu części jej terenów, w wielu miastach tworzyli zamknięte i strzeżone skupiska ludności żydowskiej, tzw. getta (w Łosicach utworzono je w 1941 roku). Władze okupacyjne wykorzystywały darmową siłę roboczą z podbitych terenów, tworząc liczne obozy pracy przymusowej. Eddie Weinstein pracował w kilku takich obozach, za każdym razem jednak udawało mu się z nich uciec.

Eddie Weinstein na terenie upamiętnienia byłego niemieckiego Obozu Zagłady Treblinka II

Kres łosickiego getta nastąpił 22 sierpnia 1942 roku. Tego dnia Eddie po raz ostatni widział swoja matkę. Mieszkańcy dzielnicy żydowskiej zostali popędzeni w kierunku Siedlec, skąd w bydlęcych wagonach zostali wysłani do Obozu Zagłady Treblinka II. Weinstein na miejsce dotarł razem z swoim młodszym bratem Izraelem. Udało im się uniknąć natychmiastowej śmierci w komorach gazowych, ponieważ zostali skierowani do uprzątnięcia zwłok w wagonach oraz w okolicy stacji kolejowej w Treblince. W tym samym dniu Eddie został postrzelony przez SS-mana. Życie uratował mu jego brat, który ukrył go rannego w stercie ubrań zalegających w jednym z budynków na terenie obozu. Po kilku dniach stan Weinsteina się poprawił; jednak w tym czasie prawdopodobnie zastrzelono jego brata. Mimo osłabienia udało mu się przeniknąć do komanda pracującego przy segregacji żydowskiego mienia. W trakcie pobytu w obozie kilkukrotnie podczas selekcji był kierowany do grupy przeznaczonej na śmierć, ale udawało mu się ocalić życie.

[…] Przyszło dwóch strażników, którzy wybrali mnie i jeszcze innych, w sumie 40 osób. Jeden ze strażników kazał nam ustawić się obok i uformować kolumnę. Kiedy wybrana grupa realizowała polecenie, wymknąłem się i przyłączyłem do tych których pominięto przy wyborze. Do tej pory nie wiem co kazało mi to zrobić. Tamtych 40 zostało poprowadzonych w kierunku dołu […] zostali zastrzeleni.

Eddie Weinstein, 17 dni w Treblince, Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Łosickiej, Łosice 2012.

Eddie Weinstein (z lewej) w mundurze 2. Armii Wojska Polskiego. Zdjęcie wykonane w październiku 1944 r. w Łosicach

Pewnego dnia grupa więźniów, w której pracował, została skierowana do załadunku stojących na rampie wagonów rzeczami, jakie pozostały po zamordowanych. Weinstein wykorzystał ten moment. Udało mu się ukryć w jednym z wagonów, z którego później wyskoczył. Odnalazł swojego ojca i wrócili do Łosic, gdzie władze okupacyjne utworzyły tzw. getto szczątkowe. Przed jego likwidacją obaj opuścili je i ukrywali się u polskiej rodziny. Gdy ta odmówiła dalszej pomocy, ratunek znaleźli u Gabriela Szczebuńskiego – dawnego znajomego. Pomagała im także Helena Biernacka. Po wyzwoleniu Weinstein wstąpił do Wojska Polskiego, z którym dotarł do Niemiec. Tam po wojnie ożenił się. W 1949 r. wraz z żoną i ojcem wyemigrował do USA. Jego wspomnienia ukazały się w książce pt. „17 dni w Treblince”. Eddie Weinstein zmarł w 2010 w USA.

Od lewej: Yahel Vilan (wiceambasador Izraela), Bronisława Bazyluk (krewna rodziny Szczebuńskich), Eddie Weinstein (uratowany). Fot. J. Mazurek

30 czerwca 2010 roku Helena i Gabriel Szczebuńscy zostali pośmiertnie uhonorowani tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata.

 

 

 

 

 

 

 

Zdjęcia pochodzą z książki: Edward Kopówka, ks. Paweł Rytel-Andrianik, Dam im imię na wieki. Polacy z okolic Treblinki ratujący Żydów, Oxford – Treblinka 2011, strona WWW: sprawiedliwi.org.pl; z arch. Rafał Zubkowicza zasoby Muzeum Treblinka

A.S.