Miejsce Pamięci Treblinka

Miejsce Pamięci Treblinka upamiętnia ofiary niemieckich nazistowskich obozów: Obozu Zagłady Treblinka II (1942–1943) oraz Obozu Pracy Treblinka I (1941–1944). Obejmuje także tereny i obiekty związane z funkcjonowaniem tych obozów, w tym Żwirownię, Czarną Drogę łączącą oba obozy, Miejsce Straceń oraz teren byłej stacji kolejowej Treblinka. Należy do najważniejszych w Europie miejsc pamięci związanych z Zagładą.

Szacuje się, że w Obozie Zagłady Treblinka II zamordowano od 800 000 do 900 000Żydów [1]. Byli to przede wszystkim obywatele polscy, a także Żydzi deportowani z innych krajów europejskich. Wśród ofiar znajdowali się również Romowie i Sinti [2]. Z kolei w Obozie Pracy Treblinka I zgładzono w egzekucjach lub doprowadzono do śmierci w wyniku chorób, wycieńczenia i niewolniczej pracy około 10 000 Żydów, Polaków i Romów [3]. Miejsce Pamięci Treblinka jest największym miejscem pochówku i pamięci ofiar będących obywatelami II Rzeczypospolitej.

Muzeum Treblinka. Niemiecki nazistowski obóz zagłady i obóz pracy (1941–1944) ma siedzibę w Wólce Okrąglik 115 (08-330 Kosów Lacki). Od 1 lipca 2018 r. działa jako samodzielna instytucja kultury. Jego organizatorem jest Samorząd Województwa Mazowieckiego, a współprowadzącym Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

[1] Różycki Sebastian, Kopówka Edward, Zalewska Natalia, Obóz zagłady Treblinka II. Topografia zbrodni, Treblinka–Warszawa 2021, s. 75–76.

[2] Bukowski Krzysztof, Holokaust Romów w Niemieckich Nazistowskich Obozach w Treblince (w dokumentach Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Szczecinie). Zarys problemu, [w:] Treblinka. Historia i Pamięć = Treblinka. History and Memory, red. Edward Kopówka, tłum. Piotr Łopuski, Siedlce 2015, s. 57–77.

[3] IPN, DS, sygn. 60/64, t. I, k. 28, Protokół z ekshumacji, akt nr 2 z 23 VIII 1944 r.; IPN, DS, sygn. 60/64, t. I, k. 390, Protokół z ekshumacji, akt nr 3 z 23 VIII 1944 r.; IPN, Ob, sygn. 194, Protokoły z oględzin z 9 VIII 1946 r. i 10 VIII 1946 r.; zob. także: Łukaszkiewicz Zdzisław, Obóz pracy w Treblince, „Biuletyn GKBZH w Polsce”, 1947, t. III, s. 109–122; OKBZN Siedlce, sygn. 47, k. 29–32, cyt. za: Kopówka Edward, Rytel-Andrianik Paweł, Dam im imię na wieki (Iz 56,5). Polacy z okolic Treblinki ratujący Żydów, Oksford–Warszawa 2011, s. 66.